भारत सरकारच्या विज्ञान आणि तंत्रज्ञान विभागामार्फत (DST) VAIBHAV फेलोशिप 2025 ही एक महत्त्वाकांक्षी योजना जाहीर करण्यात आली आहे. या योजनेचा उद्देश परदेशात कार्यरत असलेल्या NRI (Non-Resident Indian), PIO (Persons of Indian Origin) आणि OCI (Overseas Citizens of India) वैज्ञानिकांना भारतातील अग्रगण्य संशोधन व शैक्षणिक संस्थांमध्ये संशोधनासाठी संधी उपलब्ध करून देणे आहे.

या फेलोशिपद्वारे भारतातील संशोधन क्षेत्रात जागतिक दर्जाचं ज्ञान, कौशल्य आणि अनुभव आणून विज्ञान व तंत्रज्ञानाच्या विविध क्षेत्रांमध्ये उच्च दर्जाचे सहकार्य साधले जाणार आहे.

VAIBHAV फेलोशिपच्या अंतर्गत, निवड झालेल्या वैज्ञानिकांना प्रत्येक वर्षी कमीत कमी १ महिना आणि जास्तीत जास्त २ महिने भारतात संशोधन व मार्गदर्शनासाठी राहण्याची परवानगी दिली जाईल. ही फेलोशिप तीन वर्षांसाठी असेल. फेलोला दरमहा 4,00,000 इतकं मानधन मिळेल. यासोबतच व्यवसाय वर्गातील आंतरराष्ट्रीय विमान प्रवासाची रक्कम (वर्षातून एकदाच), प्रतिदिन 7,500 पर्यंत निवास भत्ता, भारतात संशोधनासाठी 1 लाखाचा अनुदान आणि देशांतर्गत दोन संस्थांमध्ये अकादमिक कामासाठी प्रवास खर्चाची तरतूद असेल.

या योजनेत सहभागी होणाऱ्या यजमान भारतीय संस्थांना (Top NIRF Ranked किंवा NAAC ‘A+’ वरील) दरवर्षी 5 लाखांपर्यंत आर्थिक सहाय्य दिलं जाईल. या सहाय्यात प्रयोगासाठी लागणाऱ्या वस्तू, उपकरणं, अनुषंगिक खर्च आणि संस्था व्यवस्थापनासाठी लागणारी रक्कम समाविष्ट असेल.

या योजनेसाठी अर्ज करणाऱ्यांनी Ph.D./M.D./M.S./M.Tech पदवी प्राप्त केलेली असावी व परदेशात किमान ५ वर्षांचा संशोधन/शिक्षणाचा अनुभव असावा (Ph.D. किंवा पोस्टडॉक अनुभव धरला जाणार नाही). अर्ज फक्त DST च्या e-PMS पोर्टलवरून ऑनलाईन स्वीकारले जातील. अर्जाची अंतिम मुदत ३० मे २०२५, संध्याकाळी ५ वाजेपर्यंत आहे. अर्जासोबत शैक्षणिक पात्रता, अनुभव, संशोधन प्रकाशन, यजमान संस्थेची संमती, स्वत:ची सहमती, प्लेजरिझमचा नकार व इतर संबंधित दस्तऐवज जोडणे आवश्यक आहे.

या फेलोशिपद्वारे भारतात विज्ञान, तंत्रज्ञान व नवोन्मेष क्षेत्रात जागतिक सहकार्य, मार्गदर्शन आणि कौशल्य हस्तांतरण यांना चालना मिळणार आहे. ही योजना भविष्यातील भारतीय संशोधन व नवकल्पनांच्या दृष्टीने अत्यंत निर्णायक ठरेल.