केंद्र सरकारने महिलांना आत्मनिर्भर बनवण्यासाठी एक महत्वाकांक्षी योजना सुरु केली आहे – लखपती दीदी योजना. या योजनेत महिलांना स्वतःचा व्यवसाय सुरु करण्यासाठी आर्थिक पाठबळ देण्यात येत आहे. विशेष म्हणजे, या योजनेत कोणत्याही व्याजाशिवाय ५ लाखांपर्यंतचे कर्ज दिले जाते, जे महिलांच्या व्यवसायवाढीला चालना देण्यासाठी अत्यंत उपयुक्त आहे.

महिला बचत गटांना मिळणार विशेष फायदा
या योजनेचा लाभ घेण्यासाठी महिलांनी स्वयं-सहायता गट (Self Help Group – SHG) किंवा बचत गटाशी जोडलेले असणे आवश्यक आहे. या गटांच्या माध्यमातून महिलांना फक्त कर्ज नव्हे, तर आवश्यक प्रशिक्षण, मार्गदर्शन आणि योजनांची माहिती मिळवता येते. त्यामुळे महिलांच्या सामाजिक आणि आर्थिक विकासाला हातभार लागतो.

कोणतीही व्याजदर नाहीत – अनोखी सुविधा
लखपती दीदी योजनेतील सर्वात मोठा फायदा म्हणजे, या कर्जावर कुठलाही व्याजदर आकारला जात नाही. हे महिलांसाठी अत्यंत दिलासादायक बाब आहे. त्यामुळे कर्ज फेडताना त्यांच्यावर आर्थिक भार पडत नाही आणि त्या निर्धास्तपणे आपल्या व्यवसायावर लक्ष केंद्रित करू शकतात.

कौशल्यविकासाचे संधी उपलब्ध
योजनेच्या अंतर्गत महिलांना व्यवसाय सुरु करण्यासाठी स्किल डेव्हलपमेंट ट्रेनिंग देखील दिले जाते. हे प्रशिक्षण विविध क्षेत्रांतील तज्ज्ञांकडून घेतले जाते. जसे की शिवणकाम, खाद्यप्रक्रिया, कृषी प्रक्रिया, सौंदर्य प्रसाधन सेवा, आणि अन्य लघुउद्योग. यामुळे महिलांना त्यांच्या आवडीनुसार व्यवसाय निवडण्याचे स्वातंत्र्य मिळते.

रोजगार निर्मितीसाठी प्रोत्साहन
या योजनेचा उद्देश केवळ महिलांना व्यवसाय देणे नसून, त्या व्यवसायातून इतर महिलांनाही रोजगार उपलब्ध व्हावा हे आहे. म्हणजेच एक महिला उद्योजक झाल्यावर ती आपल्या गटातील इतर सदस्यांनाही काम देते, यामुळे स्थानिक पातळीवर मोठ्या प्रमाणात रोजगारनिर्मिती होते.

अर्जासाठी आवश्यक कागदपत्रे
या योजनेचा लाभ घेण्यासाठी अर्ज करताना काही आवश्यक कागदपत्रे द्यावी लागतात. त्यामध्ये –

• आधार कार्ड
• पॅन कार्ड
• उत्पन्नाचा पुरावा
• व्यवसायाची योजना (बिझनेस प्लान)
• बचत गट सदस्यत्वाचे प्रमाणपत्र
  हे सर्व कागदपत्रे सादर केल्यानंतर अर्ज प्रक्रियेस गती दिली जाते.

पात्रता निकष – कोण करू शकते अर्ज?
या योजनेत १८ ते ५० वयोगटातील महिला अर्ज करू शकतात. त्या भारतातील कोणत्याही राज्यातील रहिवासी असाव्यात. सर्वात महत्त्वाचे म्हणजे, त्या महिलांनी एखाद्या बचत गटाशी संबंधित असणे आवश्यक आहे. हे गट सरकारी रजिस्टरमध्ये नोंदलेले असावेत.

कोट्यवधी महिलांचा लाभ – बदल घडवणारी योजना
लखपती दीदी योजनेत आतापर्यंत देशभरातून कोट्यवधी महिलांनी सहभाग घेतला आहे. अनेक महिलांनी आपले व्यवसाय उभारून कुटुंबाचा आर्थिक आधार वाढवला आहे. ग्रामीण भागातील महिलांसाठी ही योजना आशेचा किरण ठरली आहे. सरकारकडूनही या योजनेत सातत्याने बदल व सुधारणा करून अधिकाधिक महिलांपर्यंत पोहोचवण्याचे प्रयत्न सुरू आहेत.